Współczesna kosmetologia coraz częściej zwraca się ku substancjom biokompatybilnym, czyli takim, które wykazują wysokie powinowactwo do naturalnych struktur naskórka. Jednym z najważniejszych surowców w tej grupie jest skwalan. Substancja ta, ceniona za swoją stabilność i wszechstronność, stanowi bazę wielu profesjonalnych preparatów pielęgnacyjnych. Czym jest swalan, jakie są jego właściwości oraz spektrum zastosowań?
Chemiczna geneza: skwalen a skwalan
Aby zrozumieć fenomen tego składnika, należy wyjaśnić podstawową różnicę chemiczną, jaką jest dychotomia: skwalen a skwalan. Obydwa związki są lipidami, jednak różnią się budową wiązań.
- Skwalen to wielonienasycony węglowodór, będący naturalnym składnikiem ludzkiego sebum (stanowi około 13% jego składu). Pełni funkcje ochronne, jednak jest wysoce niestabilny i ulega szybkiej oksydacji.
- Skwalan (nasycona forma skwalenu) powstaje w procesie hydrogenizacji (uwodornienia). Dzięki temu zabiegowi technologicznemu uzyskuje się stabilną, bezbarwną i bezzapachową ciecz, która nie jełczeje i zachowuje właściwości pielęgnacyjne pierwowzoru.
Odpowiadając na pytanie czym jest skwalan – to stabilny, nasycony węglowodór alifatyczny, stanowiący bezpieczniejszą i trwalszą alternatywę dla skwalenu w formulacjach kosmetycznych.
Źródła pozyskiwania: skwalan roślinny
Historycznie skwalan pozyskiwano z wątroby rekina głębinowego, jednak ze względów etycznych i ekologicznych przemysł kosmetyczny niemal całkowicie przeszedł na skwalan roślinny. Obecnie na rynku dominuje:
- Skwalan z oliwek – pozyskiwany z frakcji niezmydlającej się oliwy. Jest to surowiec o ugruntowanej pozycji na rynku europejskim.
- Skwalan z trzciny cukrowej – pozyskiwany w procesie fermentacji biomasy. Charakteryzuje się wyjątkowo wysoką czystością i profilem sensorycznym określanym jako „suchy”.
W dylemacie: skwalan z oliwek czy trzciny, wybór zależy często od preferencji formulatora. Wariant z trzciny cukrowej bywa postrzegany jako lżejszy i szybciej penetrujący warstwę rogową naskórka, podczas gdy ten z oliwek może być nieco bardziej treściwy.
Mechanizm działania i właściwości dermatologiczne
Analizując działanie skwalanu, należy podkreślić jego funkcję jako emolientu tłustego, który jednak nie pozostawia okluzyjnej, lepkiej warstwy. Często potocznie określa się go mianem oleju skwalan lub olejku skwalan, choć chemicznie nie jest to olej (trójgliceryd), lecz węglowodór.
Kluczowe właściwości skwalanu obejmują:
- Odbudowę płaszcza hydrolipidowego: Uszczelnia cement międzykomórkowy, zapobiegając Transepidermalnej Ucieczce Wody (TEWL).
- Działanie antyoksydacyjne: Chroni lipidy naskórka przed peroksydacją wywoływaną przez wolne rodniki.
- Transport substancji aktywnych: Działa jak promotor przejścia, ułatwiając penetrację innych składników aktywnych w głąb skóry.
Skwalan do twarzy a kwestia komedogenności
Bezpieczeństwo stosowania lipidów w przypadku cer problematycznych jest częstym przedmiotem dyskusji. Kwestia: czy skwalan zapycha, znajduje jednak jednoznaczną odpowiedź w badaniach.
Komedogenność skwalanu wykazuje na poziomie bardzo niskim (często określanym jako 0-1 w skali komedogenności). Jako substancja biozgodna, nie blokuje ujść gruczołów łojowych. Co więcej, skwalan do twarzy może regulować pracę gruczołów łojowych – w przypadku cery tłustej sygnał o odpowiednim natłuszczeniu powierzchni może ograniczyć nadprodukcję własnego sebum. Jest to zatem składnik bezpieczny także w terapiach przeciwtrądzikowych.
Zastosowanie w trychologii – skwalan na włosy
Poza pielęgnacją twarzy, skwalan działa korzystnie na włosy, powlekając je i domykając łuski, co przekłada się na:
- Zwiększenie elastyczności łodygi włosa i odporności na uszkodzenia mechaniczne.
- Termoochronę (zabezpieczenie przed wysoką temperaturą urządzeń stylizujących).
- Zapobieganie utracie nawilżenia bez efektu obciążenia fryzury.
Aplikacja i formulacja: jak stosować skwalan?
Skwalan może funkcjonować jako:
- Samodzielny preparat: Aplikowany na zwilżoną skórę w celu okluzji.
- Składnik fazy tłuszczowej: kremy, balsamy wzbogaca o lżejszą, jedwabistą konsystencję.
- Booster: Dodawany do gotowych produktów w celu zwiększenia ich potencjału regeneracyjnego.
Podsumowując, skwalan stanowi jeden z najbardziej uniwersalnych i bezpiecznych surowców we współczesnej kosmetologii. Jego biozgodność, stabilność oksydacyjna oraz brak potencjału drażniącego czynią go standardem w pielęgnacji każdego typu skóry, od atopowej po trądzikową.
